gramatyka i słownictwo
5 komentarzy

Inwersja to żadna perwersja

Ona widzi jego, on widzi ją. Patrzą na siebie. Ale jak rozpocząć pierwszy kontakt? Jak zadzierzgnąć nić porozumienia międzykulturowego? Jak doprowadzić do pierwszego stosunku ustnej wymiany zdań? Wystarczy zadać proste pytanie, a to już nic trudnego w języku francuskim. Mamy bowiem na to kilka różnych sposobów, do wykorzystania w zależności od sytuacji.

Jak to jest od tyłu?

Proste pytanie, na które odpowiedź brzmieć będzie „tak” lub „nie” możemy sformułować przy użyciu inwersji. Słowo „inwersja” pochodzi od „inverser” czyli „przestawiać, zamieniać”. W inwersji następuje zamiana miejsc podmiotu i orzeczenia, niczym w dziecięcych zabawach lub komediach sytuacyjnych:

Vous êtes marié. → Etes-vous marié ? (Czy jest pan żonaty?)

Vous avez des enfants. → Avez-vous des enfants? (Czy ma pan dzieci?)

Inwersji poddajemy tylko i wyłącznie zaimki osobowe w funkcji podmiotu (np. „elle”), nie zaś rzeczowniki czy grupy słów (np. „ma colocatrice” / „la jupe de ma colocactrice”). W związku z tym, aby zastosować inwersję w pytaniu „Ma colocatrice est belle?” musimy dodać zaimek osobowy w funkcji podmiotu: „Ma colocatrice est-elle belle?” – tak aby było jasne o kogo dokładnie chodzi.

On i ona potrzebują czegoś więcej

W trzeciej osobie liczby pojedynczej (il, elle) inwersja będzie często wiązała się z epentezą. Brzmi to strasznie skomplikowanie, ale wcale takie nie jest. Epenteza to po prostu dodanie tzw. spółgłoski pomocniczej niczym protezy – w tym przypadku: „t” – która ułatwi wymówienie całego ciągu wyrazów. Aby dowiedzieć się „Czy on ma dzieci?”, do przygotowanej inwersji „*A-il des enfants?” dodajemy spółgłoskę „t” aby uniknąć konfliktu dwóch samogłosek („a” i „i”). Niczym przyzwoitka, „t” wślizguje się pomiędzy dwa człony inwersji aby przyśpieszyć wymowę. W rezultacie otrzymujemy pytanie: „A-t-il des enfants?”. Epenteza jest obowiązkowa w przypadku inwersji dla trzeciej osoby liczby pojedynczej, zarówno rodzaju męskiego jak i żeńskiego i dotyczy tylko czasowników, które zakończone są samogłoską:

Parle-t-elle de son amant? (Czy ona mówi o swoim kochanku?) → epenteza jest konieczna z racji konfliktu dwóch samogłosek „e” położonych obok siebie.

Part-elle chez son amant? (Czy ona wychodzi do swojego kochanka?) → epenteza nie jest konieczna ponieważ nie następuje konflikt samogłosek.

Czy ja w ogóle muszę to robić?

W przeciwieństwie do Anglików, Francuzi nie są aż tak radykalni więc stosowanie inwersji w pytaniach nie jest obowiązkowe. Żeby zapytać: „Czy on jest wolny” nie musimy mówić „Est-il célibataire?”, wystarczy wypowiedzieć zdanie twierdzące z intonacją pytającą „Il est célibataire?” Aby zadać to proste pytanie możemy posłużyć się także formą „est-ce que” („czy”) wkładając ją na początek zdania: „Est-ce qu’il est célibataire?”. Jeśli chodzi o kontekst stosowania, inwersja jest najbardziej elegancką formą, a pytanie przez intonację najprostszą (i w związku z tym najczęściej spotykaną w komunikacji codziennej). Od nas już zależy czym się posłużymy by wywrzeć odpowiednie pierwsze wrażenie. Zilustrować to możemy trzema modelami sytuacyjnymi:

  1. niedostępna Géraldine użyje inwersji

  2. zachowawcza Alice użyje formuły „est-ce que”

  3. a konkretna Monique zada pytanie przez intonację

Inne człony pytające

W języku francuskim, w niemal każdej sytuacji można usłyszeć sformułowanie „ça va” („w porządku”, dosłownie: „to idzie”) zarówno jako stwierdzenie jak i też zapytanie dzięki odpowiedniej intonacji. Istnieją jednak także konkretniejsze struktury pytające pozwalające na dużo bardziej szczegółową komunikację. Możemy je stosować niezależnie, a także przy użyciu struktury „est-ce que” lub inwersji by nadać naszym pytaniom więcej elegancji.

użycie wg modelu zachowań /

człon pytający

niedostępna

Géraldine

zachowowacza

Alice

konkretna

Monique

czy

Czy przyjdziesz do mnie wieczorem?

Viens-tu chez moi ce soir ?

Est-ce que tu viens chez moi ce soir ?

Tu viens chez moi ce soir ?

kto

Kto lubi truskawki?

zapytanie przy użyciu inwersji jest niemożliwe ponieważ podmiot jest nieznany

Qui est-ce qui aime les fraises ?

Qui aime les fraises ?
co

Co ty z nim robisz?

Que fais-tu avec lui ? Qu’est-ce que tu fais avec lui ? Tu fais quoi avec lui ?
jaki / jaka / jacy / jakie

Jakie perfumy / auto / zwierzęta / kwiaty lubisz najbardziej ?

Quel parfum…

Quelle voiture…

Quels animaux…

Quelles fleurs aimes-tu 

le plus ?

Quel parfum…

Quelle voiture…

Quels animaux…

Quelles fleurs est-ce que tu aimes le plus ?

Quel parfum…

Quelle voiture…

Quels animaux…

Quelles fleurs tu aimes

le plus ?

jak

Jak chcesz poderwać tę dziewczynę?

Comment veux-tu draguer cette fille ? Comment est-ce que tu veux draguer cette fille ? Comment tu veux draguer cette fille ?
ile

Ile płacisz za ten szampan?

Combien payes-tu pour ce champagne ? Combien est-ce que tu payes pour ce champagne ? Combien tu payes pour ce champagne ?
kiedy

Kiedy spotykasz swojego kochanka?

Quand rencontres-tu ton amant ? Quand est-ce que tu rencontres ton amant ? Quand tu rencontres ton amant ?
gdzie

Gdzie masz szminkę?

as-tu ton rouge à lèvres ? est-ce que tu as ton rouge à lèvres ? tu as ton rouge à lèvres ?
dlaczego

Dlaczego zdradasz swoją żonę?

Pourquoi trompes-tu ta femme ? Pourquoi est-ce que tu trompes ta femme ? Pourquoi tu trompes ta femme ?

Koniec teorii! Czas na zadania!

POBIERZ BEZPŁATNY ZESZYT ĆWICZEŃ

5 komentarzy

  1. Natiia mowi

    Dziękuję za ten wpis. Wszystko ładnie, prosto jest przedstawione. Jestem tu od niedawna i bardzo polubiłam twój blog. Francuskiego zaczęłam uczyć się samodzielnie i każdy taki post jest dla mnie niezmiernie pomocny w dalszej nauce.

  2. Kadi mowi

    „W inwersji następuje zamiana miejsc podmiotu i czasownika” – raczej podmiotu i orzeczenia. Mówienie o gramatyce wymaga precyzji! Podmiot to część zdania, a czasownik część mowy – proszę nie mylić jednego z drugim. W zdaniu „Tu aimes voyager” mamy dwa czasowniki, ale jeden w funkcji orzeczenia i ten właśnie jest poddawany inwersji. Poprawnie będzie „Aimes-tu voyager?”. A wg powyższej definicji można zamienić miejscami podmiot i czasownik, co dałoby oczywisty bełkot „*Voyager tu aimes?”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *